در صنعت نفت و راهسازی، قیر یک ماده تک‌بعدی نیست. اشتباه رایج بسیاری از خریداران، تصور یکسان بودن تمام قیرهای سیاه رنگ است؛ در حالی که انتخاب اشتباه بین انواع گرید قیر می‌تواند منجر به فاجعه‌های مهندسی نظیر ترک خوردن آسفالت در سرمای زمستان یا شیارشدگی (Rutting) در گرمای تابستان شود.

۱. قیرهای نفوذی (Penetration Grades)؛ استاندارد رایج

این قدیمی‌ترین سیستم دسته‌بندی است که همچنان پرمصرف‌ترین نوع گرید قیر در بازار ایران و خاورمیانه محسوب می‌شود. مبنای سنجش در این سیستم، میزان نفوذ سوزن استاندارد در قیر (در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد) است.

• محصولات SPB: قیر 60/70، 80/100، 40/50.

کاربرد مهندسی:

• 60/70: گرید استاندارد برای مناطق با آب‌وهوای معتدل (پرفروش‌ترین محصول صادراتی).
• 80/100: قیر نرم‌تر، مخصوص مناطق سردسیر (جلوگیری از ترک‌های حرارتی).
• قیر 40/50: قیر سخت‌تر، ایده‌آل برای مناطق گرمسیر و ترافیک سنگین شهری.

۲. قیرهای ویسکوزیته (Viscosity Grades - VG)؛ دقت بالاتر

با پیشرفت تکنولوژی آسفالت، مهندسان دریافتند که تست نفوذ (Penetration) رفتار قیر را در دمای بالا نشان نمی‌دهد. به همین دلیل سیستم VG طراحی شد که دقیق‌ترین انواع گرید قیر برای جاده‌های پرترافیک هستند.

• مبنای آزمایش: ویسکوزیته مطلق در ۶۰ درجه و ویسکوزیته کینماتیک در ۱۳۵ درجه سانتی‌گراد.
• محصولات SPB: قیر VG-10، VG-30، VG-40.
• مزیت رقابتی: قیر VG-30 تولید شده در SPB، مقاومت بسیار بالاتری در برابر شیارشدگی (Rutting) نسبت به قیر 60/70 دارد و برای بزرگراه‌ها و باندهای فرودگاه پیشنهاد می‌شود.

۳. قیر مدرن SPB (Performance Grades - PG)؛ آینده راهسازی

اینجا نقطه تمایز تکنولوژی SPB است. در حالی که قیرهای سنتی (نفوذی و ویسکوزیته) فقط بر اساس یک آزمون فیزیکی ساده دسته‌بندی می‌شوند، قیر مدرن SPB بر اساس "شرایط واقعی آب‌وهوایی" و "عملکرد" (Performance Grade) تولید می‌شود.

این قیرها که تحت استاندارد Superpave تولید می‌شوند، پاسخی به محدودیت‌های قیرهای قدیمی هستند:

• نام‌گذاری: قیر PG (حداکثر دمای جاده) - (حداقل دمای جاده).
• مثال کاربردی: گرید PG 76-10. این یعنی قیر تا دمای ۷۶ درجه سانتی‌گراد (تابستان داغ) تغییر شکل نمی‌دهد و تا ۱۰- درجه (زمستان سرد) ترک نمی‌خورد.
• چرا قیر مدرن SPB؟ استفاده از این گریدها در پروژه‌های ملی، عمر سرویس‌دهی آسفالت را از ۵ سال به بیش از ۱۲ سال افزایش می‌دهد. این یعنی خداحافظی با لکه‌گیری‌های مداوم.

۴. قیرهای دمیده یا اکسیده (Oxidized Grades)

در لیست انواع گرید قیر، این دسته تنها گروهی است که برای "آسفالت" استفاده نمی‌شود. قیر دمیده با دمیدن هوای داغ در برج‌های پالایشگاه SPB تولید شده و خاصیت لاستیکی و نقطه نرمی بالا دارند.

• محصولات SPB: قیر R 85/25، R 90/15، R 115/15.
• کاربرد: صنایع عایق‌کاری (ایزوگام)، پوشش لوله‌های نفت و گاز (Coating) و صنایع رنگ‌سازی.

کدام گرید قیر مناسب شماست؟

برای انتخاب صحیح بین انواع گرید قیر، جدول زیر را به عنوان راهنمای خرید SPB ذخیره کنید: